Halloween jak co roku budzi kontrowersje. Ma ono jednak silne korzenie w tradycji katolickiej, choć jego dzisiejszy kształt to mieszanka wpływów chrześcijańskich i dawnych zwyczajów ludowych. A więc, słów kilka o Halloween.
Nazwa
Słowo „Halloween“ pochodzi od staroangielskiego All Hallows’ Eve, czyli „wigilia Wszystkich Świętych“ (hallow oznacza „świętego“). Wieczór 31 października jest więc dosłownie wigilią uroczystości, która przypada następnego dnia.
Uroczystość Wszystkich Świętych
Początki święta sięgają pierwszych wieków chrześcijaństwa, kiedy Kościół zaczął czcić męczenników. W 609 lub 610 roku papież Bonifacy IV poświęcił rzymski Panteon jako kościół Najświętszej Maryi Panny i Męczenników, a upamiętnienie to obchodzono w maju. Z czasem święto rozszerzono na wszystkich świętych. Tradycyjnie przyjmuje się, że w VIII wieku papież Grzegorz III poświęcił w bazylice św. Piotra kaplicę ku czci wszystkich świętych, a późniejsze przesunięcie obchodów na 1 listopada przypisuje się Grzegorzowi III lub Grzegorzowi IV (IX wiek). Historycy nie są co do szczegółów zgodni.
Dzień Zaduszny
Pod koniec X wieku, około 998 roku, św. Odilon, opat klasztoru w Cluny, ustanowił 2 listopada wspomnienie wszystkich wiernych zmarłych (Zaduszki). Tak powstał trzydniowy cykl, zwany czasem Allhallowtide: wigilia (31 X), Wszystkich Świętych (1 XI) i Zaduszki (2 XI). Wierni modlili się za zmarłych, odwiedzali groby i palili świece.
Zwyczaje o chrześcijańskim rodowodzie
Wspominanie zmarłych i palenie świec: stąd m.in. latarnie i światło w oknach.
Dzwonienie w dzwony za dusze w czyśćcu, co miało przynosić im ulgę.
„Souling“: w średniowiecznej Anglii i Irlandii biedni chodzili od domu do domu, prosząc o ciasteczka (soul cakes) w zamian za modlitwę za zmarłych członków rodziny. Uważa się to za jeden z prekursorów dzisiejszego „cukierek albo psikus“.
Przebieranie się: bywa wiązane ze średniowiecznymi przedstawieniami i procesjami, w których pojawiały się postaci świętych, aniołów, ale też diabła i śmierci (motyw danse macabre), przypominający o przemijaniu.
Post i modlitwa w wigilię święta, tak jak przed wieloma uroczystościami.
Wpływy przedchrześcijańskie
Często wskazuje się też na celtyckie święto Samhain (31 października – 1 listopada), uważane za koniec lata i moment, gdy granica między światem żywych i zmarłych miała się zacierać. Część badaczy widzi w Halloween dziedzictwo Samhain, inni uważają, że związek jest przeceniany, a źródła o samym Samhain są późne i skąpe. Najbezpieczniej mówić o wzajemnym przenikaniu się obu tradycji, zwłaszcza w Irlandii i Szkocji.
Droga do dzisiejszego Halloween
Irlandzcy i szkoccy imigranci przywieźli zwyczaje do Ameryki w XIX wieku. Tam zmieszały się z lokalnymi tradycjami (np. rzeźbienie dyń zamiast rzepy) i z czasem nabrały charakteru komercyjnego i rozrywkowego.
Tekst nie ma na celu nikogo urazić.